Het najaar is het beste moment om kale plekken, mos en een dunne grasmat te herstellen. Eén voorwaarde bepaalt het resultaat: doe het op tijd. De ideale periode loopt van eind augustus tot ongeveer oktober, zolang de bodemtemperatuur boven de 10 °C ligt en het gras nog groeit. Daarna kiemt graszaad nauwelijks meer en neemt het gras vrijwel geen voeding op.
Voer daarbij niet standaard alle onderhoudswerkzaamheden uit. Beoordeel eerst de staat van uw gazon en bepaal wat werkelijk nodig is. Met een gerichte aanpak herstelt u beschadigde plekken, maakt u de grasmat dichter en gaat uw gazon sterker de winter in.
Controleer eerst de bodemtemperatuur
Kijk niet alleen naar de kalender. Graszaad kiemt pas goed vanaf ongeveer 10 °C bodemtemperatuur, met 15 tot 25 °C als ideale kiemtemperatuur. U meet dit eenvoudig door een thermometer ongeveer 3 centimeter in de grond te steken.
Ligt de temperatuur lager, of is het al na oktober? Beperk u dan tot maaien en bladeren verwijderen, en verplaats het herstelwerk naar het voorjaar. Nieuw gras heeft +/- vier tot zes weken groeitijd nodig vóór de eerste nachtvorst.
Begin met maaien en beoordelen
Maai het gazon voordat u met het herstel begint, bij voorkeur wanneer het gras droog is. Houd voor een normaal gazon 4 tot 5 centimeter aan. Te kort maaien verzwakt het gras: er blijft minder blad over om energie op te nemen, waardoor mos en onkruid gemakkelijker ruimte krijgen.
Gaat u daarna verticuteren? Maai die plekken dan bewust korter, tot ongeveer 3 centimeter, zodat de tanden of messen de viltlaag daadwerkelijk bereiken.
Bekijk vervolgens het hele gazon. Let op kale plekken, dun begroeide stukken, mos, geel gras en delen waar regenwater slecht wegzakt. Verwijder ook bladeren, takjes en ander tuinafval. Een dikke laag bladeren sluit het gras af van licht en lucht en veroorzaakt zo kale of zwakke plekken.
Verticuteer alleen waar dat nodig is
Verticuteren helpt wanneer er veel mos of een duidelijke viltlaag tussen de grassprieten zit. Het hoeft niet ieder najaar te gebeuren. Een dunne viltlaag is zelfs nuttig: die beschermt de bodem tegen uitdroging.
Is de bodem nauwelijks zichtbaar door dood gras, plantenresten en mos? Ga dan met een verticuteerhark door het gazon. Werk rustig in één richting en eventueel daarna kruislings. Blijf ondiep: dieper dan ongeveer 5 millimeter beschadigt de wortels die u juist wilt sparen. Hark al het losgekomen materiaal daarna zorgvuldig bij elkaar.
Het gazon ziet er direct na het verticuteren tijdelijk dunner uit. Dat is geen probleem. U heeft overtollig materiaal verwijderd en zo ruimte gemaakt voor het bestaande gras en nieuw graszaad. Zaai de kale plekken die hierdoor zichtbaar worden meteen door.
Belucht verdichte delen met een riek
Blijft regenwater op bepaalde plekken lang staan of voelt de bodem opvallend hard aan? Dan is de grond waarschijnlijk verdicht. Dit gebeurt vooral op gedeelten waar veel wordt gelopen of gespeeld.
Behandel niet uw hele gazon, maar richt u op de plekken waar verdichting daadwerkelijk speelt.
Prik met een riek of tuinvork gaten in de grond, met ongeveer 10 tot 15 centimeter tussenruimte. Steek de tanden 10 tot 15 centimeter diep in de bodem en beweeg de steel voorzichtig heen en weer. Zo ontstaan openingen waardoor water en lucht gemakkelijker doordringen.
Zaai kale en dunne plekken opnieuw in
Verwijder eerst dood gras, mos en losse plantenresten. Hark daarna de bovenste laag van de bodem licht los.
Verdeel het graszaad gelijkmatig: reken op 20 gram per vierkante meter bij kale plekken, of ongeveer 1 kilo per 50 m² wanneer u het hele gazon doorzaait. Houd daarbij altijd de aanwijzingen op de verpakking aan. Voor het herstellen van een bestaand gazon is Advanta Recover 2 een geschikte keuze: dit doorzaaimengsel is specifiek bedoeld om bestaande grasmatten dichter te maken en kale delen opnieuw te laten begroeien.
Hark het zaad licht in en druk de grond voorzichtig aan. Bedek het zaad met niet meer dan 1 tot 3 millimeter grond: graszaad moet goed contact maken met de bodem, maar heeft ook licht nodig om te kiemen. Houd de ingezaaide delen daarna twee tot drie weken gelijkmatig vochtig, zeker in droge perioden.
Wacht met maaien tot het nieuwe gras 8 tot 10 centimeter hoog staat. Neem er bij de eerste maaibeurten nooit meer dan een derde van de lengte af, zodat de jonge grasplanten zich rustig kunnen ontwikkelen.
Geef het gazon een passende najaarsbemesting
Een gazon dat moet herstellen heeft voeding nodig, maar niet dezelfde als in het voorjaar. Voorjaarsmest stuurt op snelle bladgroei; in het najaar wilt u juist een stevige, afgeharde grasmat.
Najaarsmest bevat daarom weinig stikstof en veel kalium. Kalium verstevigt de celwanden en maakt het gras beter bestand tegen kou en vocht. Extra stikstof zou nu zachte scheuten geven die slecht tegen vorst kunnen.
Voor een gazon tot ongeveer 100 m² is Riekmans Premium najaar bemesting geschikt, met een NPK-verhouding van 7-0-21 plus magnesium en ijzer. Voor een groter gazon kunt u kiezen voor DCM Najaar 10 kg.
Strooi zo gelijkmatig mogelijk, bij voorkeur kruislings, en houd de dosering op de verpakking aan. Meer mest maakt uw gazon niet sterker, maar vergroot wel de kans op verbranding. Strooi op een droge grasmat en geef water als er binnen 24 uur geen regen valt. Plan deze beurt in september of uiterlijk begin oktober: daarna neemt het gras de voeding nauwelijks nog op.
Strooi kalk niet automatisch, en niet tegelijk met mest
Kalk wordt vaak genoemd bij gazononderhoud, maar uw gazon heeft niet ieder jaar kalk nodig. Kalk is alleen zinvol wanneer de bodem te zuur is.
Meet daarom eerst de zuurgraad met een eenvoudige pH-test. Voor een gazon is een pH tussen ongeveer 5,5 en 6,5 gunstig; ligt de waarde daaronder, dan is bekalken zinvol. Bij een pH die al goed is, strooit u kalk voor niets en riskeert u zelfs een te hoge pH.
Belangrijk: strooi kalk en mest nooit tegelijk, omdat ze elkaars werking verminderen. Houd minimaal twee tot vier weken aan. In de praktijk werkt deze volgorde het beste: bemest in september of begin oktober en strooi kalk pas later, tussen november en februari. De kalk heeft dan de hele winter om in te werken, precies wanneer u het gazon toch niet bemest. Riekmans Groenkalk Premium is hiervoor geschikt.
Houd er tot slot rekening mee dat kalk alleen de pH corrigeert. Blijft mos terugkomen door schaduw, een verdichte bodem of te kort maaien, dan lost kalk dat niet op.
Blijf verzorgen tot de groei stopt
Na het herstel blijft regelmatig onderhoud belangrijk. Maai zolang het gras groeit, op een droge dag, en houd 4 tot 5 centimeter aan. Verwijder gevallen bladeren wekelijks.
Loop zo weinig mogelijk over pas ingezaaide plekken. Jonge grassprieten en wortels zijn nog kwetsbaar en hebben tijd nodig om zich te vestigen.
De laatste maaibeurt volgt meestal tussen eind oktober en half november, zodra het gras nauwelijks meer groeit. Kies een droge dag en maai niet te kort, maar laat het gras ook niet te lang staan: lange sprieten houden vocht vast en vergroten de kans op sneeuwschimmel.
Een geslaagd najaarsherstel draait om gericht werken op het juiste moment. Beoordeel uw gazon eerst, doe alleen wat nodig is, en houd de volgorde aan: maaien, verticuteren, beluchten, doorzaaien en bemesten in september en begin oktober, en bekalken pas in de winter. Zo gaat uw gazon sterk de winter in en start het in het voorjaar meteen goed.
